And Language is a Virus

David Theo Goldberg gebruikt in het Corona-supplement van de LA Review of Books  de term 'tracking capitalism' waar ik eerder het Deleuziaanse 'Control Society' gebruikte. "Tracking-capitalism.... tracks people in spiralling volume and range, activity, movement and networking interaction." Hij legt een link tussen economie en surveillance: "Tracking-capitalism thus enables tracing global movements of human capital, just-in-time delivery of labor and product, threats and disruptions..... Foucault famously distinguished between expulsion as the political technology governing response to leprosy and containment as the t responding to the plague. Trakcing-capitalism fine-tunes an insidious dynamic: keeping those who belong locked down, while determining who should be locked out. It is fine-tuning in real time the governmentally of securitisation as the emerging logics of domination programming our times."

De overgang van een disciplinaire naar een controle maatschappij, die al jaren aan de gang is maar in een stroomversnelling terecht is gekomen door de coronacrisis  betekent een crisis rond de figuur / het personage van de specialist . De kwestie van de verhouding tussen de 'specialist' en 'de politicus' speelde de afgelopen jaren vooral een rol in discussies over economie, bijvoorbeeld in het Brexit-debat (dat in de UK in de laatst jaren alleen maar  een discussie over geld was, en wel in zijn meest stupide vorm (wat levert ons het meest op)), waar het de vraag was of we moeten luisteren naar specialisten? Maar nu overal in Europa de vraag van de 'exit strategie' prangend wordt - m.a.w. nu de vraag niet meer is, hoe beschermen we ons tegen een acute uitbraak, maar hoe richten we onze samenleving langdurig in  (m.a.w. nu de vraag ook  een politieke vraag is geworden) is de eerste  vraag die steeds gesteld wordt: wie neemt er zitting in de raden die de overhe...

.... maar de enige kennis  die we nu van de epidemiologie hebben is gebaseerd op mathematisch-probabilistische  modellen . De kennis van het virus (in ieder geval op populatieniveau) zit in de simulatie van het virus - in berekeningen. Het is enkel zichtbaar in De Curve die we elke dag aanschouwen.

In de gezellig voortkabbelende 21ste aflevering van Urbanomic's Plague Podcast ( hier ) stelt Nick Land dat de Lockdown  ons eraan herinnert dat het biopolitieke regime volgens Foucault  ontstond  als apparaat om besmettingen en ziekten tegen te gaan. De snelheid  en het gemak waarmee in Europa in de afgelopen weken enorm radicale maatregelen werden genomen die tot voor kort onvoorstelbaar leken toont aan, aldus Land, dat de hele machinerie van overheidsapparaat in principe ontstaan is uit een project van virusbeheersing. Het stond er als het ware al klaar voor. Sterker: het was altijd met dit doel ontworpen . Land haalt hierbij ook een historische studie van James Scott over het ontstaan van de staat & stedelijke ruimte, Against the Grain: A Deep History of the Earliest States (2017). Scott brengt daarin de cultivatie van graan (i.e. massaproductie van voedsel) en de opkomst van taxatie in verband. Graan is makkelijk  kwantificeerbaar  (i.t.t. bijv...

Bruno Latour  hier  op het weblog van Critical Inquiry. Hij stelt dat de coronacrisis heeft geleid tot  "... the sudden and painful realization that the classical definition of society – humans among themselves – makes no sense. The state of society depends at every moment on the associations between many actors, most of whom do not have human forms." En hij vervolgt met wat Ian Bogost (o.a.  hier ) een "Latour Litany" noemt. En het is een mooie:  "This is true of microbes – as we have known since Pasteur – but also of the internet, the law, the organization of hospitals, the logistics of the state, as well as the climate. And of course, in spite of the noise surrounding a “state of war” against the virus, it is only one link in a chain where the management of stocks of masks or tests, the regulation of property rights, civic habits, gestures of solidarity, count exactly as much in defining the degree of virulence of the infectious agent. Once the entire ne...

Een moment van Lockdown- kluchtigheid: in Groningen (ik dacht tenminste dat het om Groningen ging) beboette een agent een groep van 14 studenten omdat ze in het park te dicht bij elkaar zaten. De studenten verdedigden zichzelf door uit te leggen dat ze bij elkaar in huis wonen en daarom als het ware een gezin vormden. Oom agent trapte daar, zoals hij zelf glunderend vertelde aan het NOS nieuws, natuurlijk niet in en slingerde de jongelui op de bon. De grap (en cultuuranalyse is voor een groot deel grappen uitleggen) is natuurlijk dat de studenten gelijk hebben. Ze volgen niet alleen de geest van de wet (praktisch-epidemiologisch gezien kunnen ze natuurlijk net zo goed een groepsorgie houden op het gras: als ze bij elkaar in huis wonen, keuken, badkamer en wc delen, dan heeft het weinig nut om keurig anderhalve meter afstand te houden zodra ze de deur uitgaan), maar ook de letter. Een studentenhuis is tenslotte een huishouden. Het geeft aan dat de Lockdown ons niet zozeer dwingt t...

Dat de Nederlanders WC-papier gingen hamsteren als reactie op de dreiging van een lockdown , en de Amerikanen wapens was natuurlijk al hi-la-risch - maar ik lees net op nos.nieuws dat de Russen vooral enorme hoeveelheden  contant geld in huis halen. De verschillende reacties op de lockdown laten niet alleen zien hoe mensen het beeld van het nationale lichaam voor zich zien, maar ook hoe er gefantaseerd wordt over de s tate of nature  waarin we gaan vervallen als de staat uiteenvalt. Amerikanen vinden dan troost in wapenbezit en de fantasie van zelfbescherming, de Russen vestigen hun hoop in de kracht van smeergeld. Waar de Nederlandse fascinatie met de rol vandaan komt heb ik nog niet helemaal kunnen duiden.

Vandaag in de NRC op pagina 3 een foto van een enorme massa Moskovieten, opgehoopt in een metrostation. De aanleiding: je mag je in Moskou alleen verplaatsen als je een QR-code op je telefoon hebt, en de controle daarvan bleek drager dan verwacht. Zoals de NRC schrijft: "Het belangrijkste antwoord van de autoriteiten op het virus is dwang en digitaal toezicht. Al weken werd er gesproken over het invoeren van de QR-codes... om verplaatsingen binnen de hoofdstad aan banden te leggen." In "Postscript on Societies of Control" beschrijft Deleuze een droom van Felix Guattari over "a city where one would be able to leave one's apartment, one's street, one's neighbourhood thanks to one's (dividual) electronic card that raises a given barrier; but the card could just as easily be rejected on a given day or between certain hours; what counts is not the barrier but the computer that tracks each person's position - licit or illicit - and effects a...

Van Dissel, zojuist in een briefing : "we kunnen de verschillende maatregelen gaan afpellen en met onze modellen inschatten wat de effecten zijn..." Dit bevestigt nogmaals dat besturen 'modelleren' is geworden.

Het zogenaamde nieuwe Zizek-boek over Covid-19 bleek uiteindelijk toch (een beetje) een hoax. Het gaat om een verzameling van losse, hele korte stukjes die ook al online waren verschenen. "t Is dus een beetje een papieren blog en helaas geen boek. Het meerendeel kende ik dan ook al. Maar het zesde hoofdstukje, 'The Virus of Ideology,' dat gedeeltelijk in Die Welt  stond ( hier ) had ik nog niet gezien. Zizek beschrijft daarin hoe de Lockdown  beelden van verlaten steden en tot stilstand gekomen werelden bij hem ook een droombeeld opriep van dead time , van Ozu-achtige verstilling, van een wereld waarin niets gebeurt, en dat daarmee ook (in Zizek's beschrijving) een wereld is geworden  die niets meer van ons wil. Hij schetst een beeld van "just the world out there no longer ready-at-hand, awaiting us, looking at us and for us...." Het is een beeld van een wereld dat niets van ons verwacht. Deze ervaring van de wereld is, zoals Zizek ook suggereert, een...

Maxim Februari slaat in de NRC van 12 april de spijker op de kop: "De corona-app heet onderdeel te zijn van een ' exit-strategie ', maar is in werkelijkheid deel van een ' intro-strategie' . Er wordt een nieuwe manier van besturen geïntroduceerd. " (Mijn nadruk) Deze nieuwe manier is wat Februari ' besturen met data ' noemt, en de centrale vraag is volgens hem niet 'privacy' - dat suggereert dat het gaat om het beschermen van het onderscheid prive - openbaar. (En hoewel Februari dat niet met zoveel woorden zegt: dit onderscheid ligt in het digitale tijdperk natuurlijk al lang  overhoop.) Volgens Februari staat iets anders op het spel, namelijk "het evenwicht tussen economie en rechtstaat." En economie is hier (denk ik) niet zozeer 'welvaart,' (als in 'we moeten denken aan onze economie') en ook niet zozeer als (analytische) wetenschap, maar 'economie' als vorm van besturen - of liever van 'aansturen...

BBC3 - de jeugdzender van de Beeb, die helaas alweer ter ziele is - zond in 2015 de verder weinig opgemerkte reality show I Survived a Zombie Apocalypse  uit, waarbij deelnemers in een winkelcentrum verschillende aanvallen van zombies moesten weerstaan. Het programma werd voorafgegaan door een intro met een montage van fake nieuwsuitzendingen waarin uitgelegd wordt dat de invoering van 5G had geleid tot de uitbraak van een virus dat allereerst leidde tot een ooginfectie en vervolgens de geïnfecteerden veranderden in mensenvlees etende zombies. Ik heb geen idee of de personen die de 20 Britse zendmasten de afgelopen week in de fik staken direct zijn beïnvloed door de TV serie (die op een aanstekelijke manier de grenzen tussen realiteit, spel en fictie doet vervagen), maar het is opvallend dat de serie al in 2015 een verband probeerde te leggen tussen een door een virus veroorzaakte pandemie en 5G technologie. De discussie over de vraag of het Chinese bedrijf Huawei 5G zou moe...

Het is natuurlijk iedereen  opgevallen dat de berichten over afgebrande 5G torens in exact  dezelfde week het NOS journaal bereikten als het nieuws dat de regering zoekt naar mogelijkheden om de spreiding van het virus bevolking via een reeks van app te beheersen (zodat de paranoïden onder ons weer eens gelijk bleken te hebben zonder dat ze het zelf volledig door hadden hoe). Wat ik tot nu toe niet heb gehoord is het leuke corona trivia-feitje dat de samenzweringstheorie gejat is van een BBC3 jeugdserie uit 2015,  I Survived a Zombie Apocalypse , waarin een aantal kandidaten moeten zien te overleven in een verlaten winkelcentrum (!) nadat de Zombie Apocalypse is uitgebroken omdat de mensheid in zombies is veranderd na de invoering van 5G die een virusbesmetting onder de bevolking van het Verenigd Koninkrijk verspreidde. De prequel-strip staat  hier.   Hier staat de Title Sequence. m.a.w. de 5G+Corona onzin is een gevalletje van samenzweringsplagiaat.

De laatste weken, steeds wisselende berichten over welke lichamen  het kwetsbaarst zijn voor het virus. Aanvankelijk (in Italië): het zijn vooral oude lichamen, of lichamen die al te oud  zijn. Daarna: het zijn vooral ongezonde  lichamen. En nu: dikke  lichamen. Of arme  lichamen (en in de VS: zwarte lichamen). Deze statistieken worden telkens vermeld met een gespannen stem vol onuitgesproken eugenetisch-biopolitieke hoop & angst & agressie, (stel je eens voor: een populatie zonder dikke, zieke, oude en arme lichamen.....(gevolgd door een zelf-corrigerende tik op de vinger: 'Nee, maar in België is er een jongen van 19 overleden, in Brabant iemand die kerngezond was, dus haal je niks in je hoofd, etc.')). Het enige demografische gegeven waarover nooit op diezelfde toon wordt gesproken is het feit dat twee keer zoveel mannen als vrouwen met Covid in het ziekenhuis belandt en dat het sterftecijfer van mannen 75 % hoger dan dat van vrouwen ligt. (Maar ...

In het tweede deel van zijn Corona-dagboek mijmert Bifo over wat de verschuiving naar de online-wereld inhoudt. ( hier ) "In the last thirty years, human activity has profoundly changed its relational, proxemic, cognitive nature: an increasing number of interactions have moved from the physical conjunctive dimension - where linguistic exchanges are imprecise and ambiguous (thus infinitely interpretable)... to the connective dimension, in which linguistic operations are mediated by computer machines.... Persuasion ahs been replaced by pervasion, as the psycho-sphere got innervated by the flows of the Info-sphere." Een voor de hand liggend punt, maar daardoor vervaagt de imaginaire  ervaring van communicatie (het belang van non-verbale communicatie (wederzijds begrip, verstandhouding)) en blijft de symbolische, syntactische protocollaire logica over. Elk college verandert in een conference call: online maak je afspraken, je bevestigt de gang van zaken, stelt protocollen o...

Op 1 april stond  hier  in de Groene Amsterdammer  dat op initiatief van Hans Heesterbeek, Sake de Vlas en Jacco Wallinga, alledrie infectiemodelleurs (of iets vergelijkbaars) een discussiegroepje (een slackgroepje ) was aangemaakt waarin wiskundigen en statistici gedachten uit kunnen wisselen over een Exit Strategy . Vandaag (6 april) zie ik in alle Nederlandse en Britse kranten die ik er op nasla deze term Exit Strategy. Telkens wordt erop gewezen dat het niet de politici of virologen maar de modelleurs zijn die de exit strategieën nu aan het gamen  zijn. Hier  in de NRC werd gisteren melding gemaakt van hetzelfde slackgroepje, waarin het gaat over curing vectors .  ('Vector' is daarbij zowel een mathematische als een biologische term. In de biologie is het een 'organisme dat een ziekteverwekker overbrengt. Het is zelf geen veroorzaker van ziekten, maar het brengt het ziekmakende organisme over. In de wiskunde is het een grootte + r...

De term 'immuniteit' reisde in de 19de eeuw van het domein van het Romeinse recht (waar het betekent 'vrijgesteld van een wettelijke of sociale verplichting') via het militaire vertoog naar de medische wereld. Zoals Donna Haraway (in 'The Biopolitics of Postmodern Bodies') stelt, de militaire, politieke en juridische connotaties van de term reisde bij deze transpositie mee.  Ed Cohen stelt in zijn A Body Worth Defending (2009) zelfs (in de samenvatting van Stijn de Cauwer) dat "the fusion of the idea of legal immunity with a militaristic notion of self-defense in the biomedical sphere [is] the b eginning of modern biopolitics ." (In 50 Key Terms (ed De Bloois e.a.) 151). Of (als ik het goed begrijp) de militaristische logica van 'immuniteit' bracht een fantasie van afzondering, bescherming, 'harde grenzen' etc mee. Zoals de Cauwer vervolgt: "Immunology as a medical discipline was developed in a political context  [i.e. de 19de e...

Shoshana Zuboff beschrijft hoe er in recente jaren een verschuiving is geweest van ' monitoring ' naar wat door datawetenschappers ' inwerkingstelling'  wordt genoemd. De eerste vorm richt zich op het machinaal, algoritmisch  verzamel en van data. Dit is nog steeds een vorm van surveilleren. Bij 'inwerkingstelling' wordt de massa dmv kleine stimuli, gedragsveranderingen a.h.w.  aangestuurd . Centraal bij de 'inwerkingstelling' is dat het  noch  om 'wetten' of 'verboden' gaat,  noch  om 'disciplinering,' maar om onmerkbaar kleine  micro-aansturingen.  Stimuli. Tijdens de Corona-crisis was de ongemakkelijkheid die we ervaren bij deze logica zichtbaar in de  slapstick  rond het advies van de RIVM om geen handen schudden. Dit is een micro-maatregel - klein, ogenschijnlijk onbeduidend, niet-existentieel voor elk betrokken individu (niemand geeft er iets op dat van belang is).  maar dat op  macro-niveau  (de verspreidin...

Dus. De pest-epidemie (veroorzaakt door een bacteriële infectie ) luidde volgens Foucault de disciplinaire maatschappij in. (Zie hieronder) De reactie op de bacterie (een organisme) was: organisatie. Het virus ( geen organisme ) des-organiseert organismes en verandert ze in kopieerapparaten , replicatiemachines, ge-desintegreerde bundels cellen, dragers van een wolk RNA. Of nog liever: het verandert een organisme in bundels cellen die ( vanuit het oogpunt van het virus ) niet georganiseerd zijn op 'organische wijze' (als lichamen),  maar als dragers van bundels code die zich verspreiden als wolk, golf, typhoon, orkaan. De reactie is niet zozeer: organisatie, maar: controle, bijsturen. Het model: niet de stad, maar de waterschappen. ---- Het virus desarticuleert. Zoals ook Laurie Anderson al vermoedde: het virus verandert het lichaam in een disorganisme dat niet meer communiceert in taal, maar via vloeistoffen, lichaamssappen, speeksel, kwijl. Kak.  Als Art...

En ook Zizek geeft ( nogmaals hier ) zijn variatie op het Burroughs-motief van taal-als-virus: "... language is also something mechanic, a matter of rules we have to learn and follow." [Mijn kniesoor-reactie tussen vierkante haken: als Zizek het heeft over 'rules we have to learn' dan heeft hij het over taal op het syntactische niveau. Taal als principe van articulatie. Het virus als RNA is echter geen linguïstische taal, het is code. Net wat anders.] Zizek schrijft deze gedachte echter niet toe aan Burroughs maar aan Tolstoy: "The basic category of Tolstoy's anthropology is infection : a human subject is a passive empty medium infected by affect-laden cultural elements that, like contagious bacilli, spread from one individual to another." (Mijn nadruk). ["Affect-laden" springt er in dit citaat uit, en ik vraag me af welke termen Tolstoy hier zelf gebruikt. Helaas geen bron.] ---- Volgens Tolstoy-via-Zizek gaat het er niet om dat ...

Zizek ( hier ): "What we should accept, what we should reconcile ourselves with, is that there is a sub-layer to life, the undead, the stupidly, repetitive, pre-sexual life of viruses , which always was there and which will always be with us as a dark shadow, posing a threat to our very survival, exploding when we least expect is." En: "[Viruses] are the living dead: a virus is alive due to its drive to replicate, but it is a kind of zero-level life, a biological caricature not so much of death-drive or of life at its most stupid level of repetition and multiplication.  However, viruses are not an elementary form of life out of which more complex forms developed. They are purely parasitic; they replicate themselves through infecting more developed organisms (when a virus infect us, humans, we simply serve as its copying machine.)" Het virus repliceert. Het is code, maar het principe is niet talig (semantisch, syntactisch) maar het is als machinetaal. De code...

Sergio Benvenuto (ook  hier ) wijst er op dat onze omgang met het virus onherroepelijk leidt tot een splitsing. Aan de ene kant , puur in termen van kansberekeningen, is de kans om te overlijden aan het virus (zelfs voor personen die behoren tot de kwetsbare groepen) statistisch gezien nog steeds klein. Aan de andere kant , en in het belang van de bescherming van de groep, wordt je geacht om je te gedragen alsof je in paniek bent . Benvenuto schrijft "... were I a good citizen I should behave as if  I were panic-stricken. Because everything that's being done in Italy (closing schools, stadiums, museums, theatres and so on) has a purely preventive function, it only slows down the spread of the virus. It plays on large numbers, but appeals to each particular being ." De 'beheersing' van het virus werkt op populatie-niveau, maar de populatie moet aangesproken worden in hun hoedanigheid van individu (door te beroepen op burgerplicht, etc.) om er voor te zorgen...

Waar (aldus Foucault) de reactie op het pest-epidemie (een bacteriële infectie dat elk organisme op eenzelfde manier raakt) een van analyse / onderverdeling / segmentering van de populatie was (m.a.w. een 'analytische' activiteit die van buiten  kwam, een extern opgelegde disciplinering), daar heeft het virus nu zelf een kritische werking . D.w.z. het maakt een onderverdeling, een stratificatie, van lichamen, op basis van longcapaciteit, cardiovasculaire fitheid - maar vooral, op basis van leeftijd.  Beheersing is daarom niet meer (als in de pestperiode): disciplineren & segmenteren, maar het cybernetisch controleren  van de analytische werking die van het virus zelf uitgaat. (Isoleren van oude lichamen, het potentieel besmetten van jonge lichamen, contact-zones sluiten.) Controleren. Aansturen. Feedback mechanismen introduceren. --- De analytische impact van het virus legt potentieel ook een nieuw antagonisme bloot dat onze samenleving steeds meer kenmerkt,...

Als aanvulling op de vorige post: Dit onderscheid tussen viroloog-epidemioloog, en tussen diagnostiseren en 'modelling' lijkt te ontglippen aan Agamben, Nancy & Esposito in hun discussie over het virus (o.a.  hier ) Esposito herinnert er nogmaals aan dat "politics and medicine have been tied in mutual implications for at least three centuries...." en hij legt uit dat hierdoor politiek gemedicaliseerd is en gezondheidszorg gepolitiseerd. Fair enough - maar typerend voor de huidige crisis is niet de medicalisering, maar de opkomst van 'modellen' gebaseerd op big data  waar een voorspellende werking aan wordt toegeschreven. Het is niet meer (of niet meer alleen ) de viroloog (die Esposito noemt) maar juist de epidemioloog die centraal staat. 

Een andere Foucaultiaanse vraag: wat is de geschiedenis de epidemiologie?  Als ik het goed begrijp (en mijn bron is hier slechts Wikipedia): de epidemiologie verschilt van de virologie. Virologie gaat over virussen en hun gedrag. Als discipline snijdt het de biologie en microbiologie (omdat virussen 'leven' in biologisch leven). Epidemiologie  bestudeert de verspreiding van virussen op populatieniveau . Het heeft snijvlakken met de virologie en etiologie (maar het is niet in eerste instantie curatief, maar preventief) en snijdt met de sociale wetenschappen . Zoals Wikipedia stelt "Statistische analyses van vaak grote databestanden zijn daarbij een belangrijk hulpmiddel." Beide takken van wetenschap tonen (natuurlijk) inhoudelijke verwantschap wat betreft onderwerp (beiden gaan over virussen), maar grote verschillen wat betreft het wetenschappelijke paradigma waarin ze werken. De virologie blijft een medisch-biologische wetenschap. Het vocabulaire van de de viroloo...