And Language is a Virus

Foucault: "The leper was left to his doom in a mass among which it was useless to differentiate; those sick of the plague were caught up in a meticulous tactical partitioning in which individual differentiations were the constricting effects of a power that multiplied, articulated and subdivided itself." The lepralijder is 'gemarkeerd,' zo vervolgt Foucault, maar de pestlijder is 'geanalyseerd.' De coronapatient is niet zozeer gemarkeerd of geanalyseerd maar ge-dividualiseerd (in Deleuze's betekenis): gereduceerd tot medium, drager van het virus. Het virus trekt er doorheen. De stad gemobiliseerd door de pest was de utopie van een perfecte stad, aldus Foucault. De natie waar het virus gecontroleerd doorheen trekt is een andere fantasie. Foucault: "In order to make rights and laws function according to pure theory, the jurists place themselves in the imagination in the state of nature; in order to see perfect disciplines functioning, rulers dr...

"Against the plague.... discipline brings into play its power, which is one of analysis," schrijft Foucault (mijn nadruk), in Discipline and Punish . Tegen de pest werd een systeem van permanente en gecentraliseerde registratie ingericht. De pest leidde niet tot chaos, maar tot een vergaande bureaucratisering. Foucault schrijft: "This enclosed, segmented space, observed at every point, in which the individuals are inserted in a fixed place, in which the slightest movements are supervised, in which all events are recorded, in which an uninterrupted work of writing links the centre and the periphery, in which power is exercised without division, according to a continuous hierarchical figure, in which each individual is constantly located, examined and distributed among the living beings, the sik and the dead - all this constitutes a compact model of the disciplinary mechanism." En: "[t]there was also a political dream of the plague.. the penetration of reg...

Zoals iedereen's moeder en Alain Badiou beweert: de strijd om de beheersing van de pandemie is ook een imaginaire strijd waarbij de capaciteit van het Chinese autoritair-socialisme + planeconomie tegen de mogelijkheden van het Westerse liberaal-kapitalisme lijkt te worden afgezet (om eenpolitiek economisch idioom te gebruiken) of waarbij de 'collectivistische' en 'risicomijdende' cultuur van de Aziaten wordt afgezet tegen die van het westen (om het Geert-Hofstede vocabulaire van de sociologen te gebruiken (zoals vorige week in een op-ed stuk in de NRC)). Of in de taal van de straat: het draait om een verschil tussen 'volksaard' tussen ons en de Aziaten. Maar ook op micro-niveau zien we allerlei suffe door narcisme gedreven spiegelingen waarbij telkens een contrast wordt gemaakt tussen twee groepen - een wij en een zij - waarbij de 'wij' groep telkens opgesplitst kan worden in een andere tweedeling. Zo wordt Europa gecontrasteerd met de VS; het con...

Op de blog van Kotsko (itself.blog) reageert Giorgio Agamben op de verontwaardiging die zijn eerdere opmerkingen over het virus hadden opgeroepen. Het gaat hem niet om de ernst van de ziekte, maar het verontrust hem dat we terecht zijn in een regime waarin alleen nog maar om ons naakte leven lijkt te draaien: "The first thing that the wave of panic that has paralyzed the country obviously shows is that our society no longer believes in anything but bare life." Politiek, vriendschap, werk, religie - zelfs het begraven van de doden  wordt opgegeven uit angst voor besmetting. "And what is a society that has no value other than survival?" vraagt hij zich af. Het 'leven' is iets puur biologisch geworden, ontdaan van zijn sociale en politieke, maar ook menselijke en affectieve dimensies. We zijn in een wereld gekomen waarin contact alleen no digitaal gaat "substituting machines for every contact - every contagion - between human beings." Het virus is...

Een terugkerende gedachte in de vele op-ed stukken die ik heb gelezen (zoals o.a.  hier  in een stuk van David Runciman in  The Guardian)  wordt gesteld dat het corona-virus een terugkeer van de nationale politiek betekent. De staat zou de macht (die ze door economische mondialisering was kwijtgeraakt) weer terugkrijgen. Runciman stelt zelfs dat een Hobbes-achtige logica terug lijkt te zijn gekomen, inclusief metaforen van oorlog. De illustrator van de Guardian (Ben Jennings) heeft zelfs een update van de beroemde frontispice van Leviathan gemaakt om het te verduidelijken. Het punt is alleen: het is niet het staatshoofd dat de soeverein is. D.w.z. het staatshoofd spreekt niet meer met eigen stem.  Achter hem staat de hoofdmodelleur , en die fluistert in.

Mooi (in het verder wat obligate stuk) van Badiou ( hier  ) is het gebruik van de term 'articulation.' "An epidemic is rendered complex by the fact that it is always a point of articulation between natural and social determinations. Its complete analysis is transversal: one must grasp the points at which the two determinations intersect and draw the consequences" 't Punt is alleen dat het virus juist geen 'articulation' is. Het virus is niet gearticuleerd. Het is een fragment code - RNA-  maar (om het taalkundig te stellen) nog net geen morfeem. Het is eerder een suffix of affix - zonder onafhankelijke semantische inhoud. Daarin zit hem zijn virale aard. Het is vergelijkbaar met de Lacaniaanse sinthome, stukje signifier losgezongen van elke articulatie. Alleen waar bij Lacan verbindend is (het is het vierde element dat betekenisloos is maar dat het Reele, het Imaginaire en Symbolische aan elkaar knoopt) daar is het virus destructief.

Een nieuw personage is sinds een paar dagen in beeld, Jacco Wallinga, de hoofdmodelleur  van het RIVM. De politiek (Rutte) werd eerst terzijde werd gestaan door de medicus, de viroloog (Van Dissel): biopolitiek-as-usual. (Hygiene, handen wassen, maatregelen, maatregelen, maatregelen). Nu staat naast de politicus en de medisch specialist het nieuwe personage van de modelleur. Beslissingen worden niet genomen op basis van medische kennis, maar op basis van de probabilistische kennis die het model biedt. (Control Society: Rekenen, Rekenen, Rekenen).

En ook: met de mondialisering van de economie is biopolitiek gemondialiseerd. Het is de hygiene van de wereldpopulatie die gemanaged moet worden.

Bifo (op 7 maart): "My scientific friend Alex writes from Toronto: "All the computer centres of the world are engaged to find the antidote to the coronavirus. [Tonight] I dreamt of the final battle between natural bioviruses and artificial info-virus. In any case the human is not in the game. Apparently." Hoewel het virus een aanslag op het 'biologische' lichaam van het individu is, is het alleen te begrijpen via modellen: berekeningen, algoritmes. Het is te beheersen via kennis die niet, zoals het RIVM verklaarde, na te rekenen is op een bierviltje. M.a.w. het virus is niet alleen onkenbaar, ondecodeerbaar, onleesbaar als virus (stukje RNA, stomme code). Het is niet alleen onleesbaar voor de politiek-juridische sfeer (Rutte: vertrouw specialisten!), maar het is ook onkenbaar voor de specialisten. Het is kenbaar op mathematische wijze. In modellen die niemand overziet, die zich niet lenen voor intuïtief begrip. Zoals RIVM in hetzelfde interview in de NR...

Ik hoor net het bericht dat er nog  een besmet cruise ship rond vaart vol met besmette passagiers. Sommigen zijn overleden. Nergens kunnen ze aan land. Als Dracula, in Nosferatu, die op een schip vol ratten vaart, een vleermuisplaag brengend. Lichamen die dragers zijn van het ondode virus.

Bifo begint zijn quarantaine-dagboek (die hier staat)  met een citaat uit William Burroughs' The Ticket that Exploded "The word is now a virus. The flu virus may have once been a healthy lung cell. It is now a parasitic organism that invades and damages the central nervous system. Modern man has lost the option of silence. Try halting sub-vocal speech. Try to achieve even ten seconds of inner silence. You will encounter a resisting organism that forces you to talk. That organism is the word." Bifo vervolgt zijn dagboek met een vergelijking tussen het linguïstische en het fysieke virus, beiden stukjes onleesbare (onkenbare) code die de machine lamleggen, en een psychotische reactie oproepen. Als 'code' of 'woord' is het virus iets dat tussen leven en niet-leven inzit. Of liever: het is code zonder boodschap. DNA zonder organisme.

I saw this guy on the train And he seemed to have gotten stuck In one of those abstract trances. And he was going: Ugh...Ugh...Ugh... And Fred said: I think he's in some kind of pain. I think it's a pain cry. And I said: Pain cry? Then language is a virus. --- Voordat ik zelf in een pain cry terecht kom en alleen nog maar Ugh... Ugh...Ugh... kan zeggen - en in de hoop om mezelf weer een beetje in een abstracte trance te brengen - een blog.